23-07-08

Even fantaseren: Waarheen met de democratie?

Volgende uitspraak uit een vorig logje hier even terug want zij duidt de oorzaak van het conflict democratie versus wetenschap:

“In een democratie zijn ideeën beschermd. Het is het heilige recht van een burger er ideeën op na te houden- en te verspreiden - waarmee de meerderheid het niet eens is, weerzinwekkende ideeën, ideeën die verkeerd zijn.  Maar wetenschappers zijn niet vrij om een volledig vrije geest te hebben, een wetenschapper houdt op een wetenschapper te zijn als hij vasthoudt aan in diskrediet gebrachte begrippen.”

 

Het recht van in een democratie weerzinwekkende en verkeerde ideeën te verspreiden impliceert dat de pers (radio, tv, muziekindustrie, het net) dat dan ook ongestraft kan en doet.  Ruwweg geschetst beperkt een democratie de persvrijheid slechts wat betreft openlijk racisme, kinderporno, openlijk aanzetten tot (inter)nationaal strafrechterlijk gedrag. Al de rest is toegelaten. Wetenschappelijk gezien onzinnige uitspraken uit godsdienstige of welke hoek ook worden getolereerd en kunnen straffeloos tot in de verste uithoeken worden gepropageerd. Wat dan ook gebeurt. Ook al loochenen die ideeën de stand van de wetenschap. Ik vermoed dat de hier achterliggende gedachte is dat weerzinwekkende en verkeerde ideeën tenslotte aan de verlichting in elk mens, zeg zijn ‘gezond verstand’, wel ten onder zullen gaan. Die gedachte is wel erg naïef.

Democratie vertrekt vanuit de optimistische idee dat de mens een rationeel wezen is en dat de juiste idee het uiteindelijk wel moet halen. Alsof de meerderheid rationeel denkt en niet louter gevoelsmatig.  Democratie werkt nu met enkelvoudig stemrecht wat maakt dat twee oenen het halen op een Einstein! Duidelijk een onzinnige situatie alleen hoe kan het beter zonder in onmenselijke dictaturen te vervallen? 

Wie bepaalt welke ideeën echt niet kunnen en hoe moet dat dan worden aangepakt? Een Big Brother die bepaalt wat je mag zeggen en wat niet is ongewenst. Een maatschappij waar de grootste onzin als waarheid kan worden opgelegd zodra een voldoende meerderheid daarvoor stemt evenzeer, nochtans dat laatste kan in een democratie. Een democratie kan dus maar doeltreffend functioneren als wetenschappelijke, filosofische, godsdienstige uitspraken telkens weer onderzocht kunnen worden. Stereotiep vastgelegde reacties op ideeën verstoren elke verdere evolutie van het denken.

Wetenschap bekijkt de werkelijkheid zoals ze zich aan ons voordoet kritisch en stelt uiteindelijk steeds de nieuw verworven wetenschappelijke inzichten weer in vraag. De relativiteitstheorie geldt tot er een betere komt, enz… Alleen is de wetenschap niet vrijblijvend: op haar verworvenheden wordt verder gebouwd. Toen Copernicus en Galilei in conflict met de bestaande geloofsovertuigingen kwamen werden ze daarvoor afgestraft. Naar zulke visie op wetenschap en geloof willen we toch niet terug? Gelukkig weten vele theologen, gelovigen  en wetenschapslui intussen dat godsdienst niet in conflict moet komen met wetenschap. Ook binnen godsdienst en filosofie is een zich constant bevragen een vruchtbare houding tot verdere evolutie van die godsdienst of filosofie.

Democratie kan ons slechts verder doen evolueren als men de bevolking opvoedt tot denken en tot zelfreflectie, iets wat vaak niet gebeurt. Politici zijn vaak geen verlichte geesten (dat geldt zowel voor democratieën als dictaturen)maar zijn meer bezig met hun machtspositie dan met het zoeken naar een betere maatschappij voor de hele gemeenschap. Het is daarom van essentieel belang de manipulatieve tendensen van politici in de massamedia te beperken en ze telkens bloot te leggen.  Het is een geluk dat Europa al zoveel beslissingsmacht de nationale staten uit handen heeft genomen, er valt zoveel te beslissen waar vaak enggeestige binnenlandse politiek onvoldoende open voor staat.

 

Elkeen moet leren inzien dat hij de wijsheid niet in pacht heeft en dus over veel niet kan beslissen. Een democratie doet alsof de enkeling over alles een mening kan hebben en dus beslissingsrecht over alles heeft. Dat is vleiend maar flagrant onwaar. Dat is trouwens een slecht uitgangspunt vermits de enkeling handig gemanipuleerd wordt in een democratie. Elk mogelijk standpunt wordt vertegenwoordigd door een partij. Ook het meest buitennissige als men denkt dat dat je voldoende kiezers  bezorgt die op je als leider zullen stemmen…. Partijen die de potentie van de markt onderzoeken, welke ideeën de meeste aanhang geven (een kapitalistische benadering van het kiespubliek het kiespubliek a.h.w. als marktpotentieel). Je kan niet zeggen dat dat voert naar het grote project dat de mensheid vooruit gaat stuwen. Er is dringend nood aan een nieuw élan, geen nieuwe dictator maar een wereldgeweten. Godsdiensten  en het humanisme kunnen dat gedeeltelijk invullen maar we moeten wegen naar mekaar zoeken. Ook daarom vond jullie nederige dienaar hier het boekje van Anne Provoost zo goed omdat het de grenzen opengooit tussen een aantal gelovigen en niet gelovigen. Er kan een collectief streven opgezet worden in deze tijd, de technische mogelijkheden zijn er en dat streven is ook noodzakelijk willen we als soort overleven: het leefbaar maken van een wereld met meer dan 6,5 miljard mensen en binnenkort, zeg een paar jaar, weer een miljardje meer…

Belangrijk zijn goede politici aan het beleid die niet handelen om de eigen machtspositie te verstevigen maar om problemen globaal op te lossen. Hen de beste ideeën voor de hele gemeenschap laten verwezenlijken en dat is in de huidige context: de ganse wereld. Dat gebeurt best door ‘wijzen’ die niet gebonden zijn aan hun land van herkomst, en dus de belangen van dat land zouden behartigen. Er moeten beslissingen genomen worden waar uiteindelijk geen verliezer is.

Voobij het ik-denken, naar een inclusief denken dat tot nu te weinig kansen krijgt. Best zou men binnen de staten dit inclusieve denken toepassen en ook internationaal. Internationaal kan dat slechts als de nationale staten een deel van hun onafhankelijkheid prijs geven wat zal moeten  vermits de internationale problemen anders niet opgelost worden en de nationale staten daar elk uiteindelijk de dupe van worden. Voedselverdeling, energie en grondstoffenverdeling, de ecologische problematiek dat alles  vraagt een globale aanpak die er uiteindelijk moet komen willen we als soort overleven.

Europa kan een eerste stap zijn naar een minder ik-gerichte gemeenschap, let wel een eerste stap. Als we het bij een ‘fort Europa’  houden tegenover de andere staten dan is het sop de kool niet waard. Globale problemen vragen globale oplossngen en die kunnen er slechts komen als elke staat zijn ego-gerichtheid gedeeltelijk afbouwt en verder kijkt naar de problematiek dan zijn eigen landsgrenzen.

Dat kan omdat je kan inzien dat dat een verstandige beslissing zou zijn. maar of het zal gebeuren?

 

09:45 Gepost door doeterniettoe in Maatschappij | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.