12-04-08

Nieuwe uitvindingen en hun invloed op je denken.

Een nieuwe uitvinding beïnvloedt sterk je denken evesaliusn doen, of je het wil of niet. De uitvinding van de televisie heeft bvb het avondleven in de tweede helft van de 20ste eeuw sterk  beïnvloed. Elke buurt had zijn eigen  ‘cinema’, winkels waren elke dag open tot 21 uur…. toen was het ondenkbaar dat dat zou veranderen  en kijk nu is het ondenkbaar dat het toen zo was… De mens denkt te vaak uitsluitend binnen zijn tijdsgewricht. De winkelstraten liggen er  nu ’s avonds verlaten bij, wat dan weer het gevoel van onveiligheid verhoogt, de sociale controle valt er ’s avonds stil, niemand kijkt nu s avonds nog uitstalramen, men zit voor de pc of kijkt TV…

 

Een nieuwe technische uitvinding  kan sterk het menselijk denken en handelen beïnvloeden.  De uitvinding van de  microscoop bvb. had heel veel consequenties. Voordien bekeek men ziekten anders: het was een straf die God je oplegde. Door de microscoop zag je talrijke micro-organismen en daarin ontdekte men ziekteverwekkers. Daarenboven maakte de ontdekking van die talrijke kleine tot dan onzichtbare wezentjes, de idee vrij dat het leven wel zijn verklaring zou kunnen vinden in een zeer lange continue levensketting. Vanuit  die veronderstelling werd dan weer Darwin’s theorie mogelijk.  Zowel de theorie van de ziekteverwekkers als de evolutietheorie veranderden het beeld dat de mens had van zijn relatie tot God als zijn inzicht in zichzelf... Deze ideeën hebben de macht van de kerk verkleind en haar tot dan toe onaantastbare autoriteit in vraag gesteld. Die autoriteit is dan verder afgekalfd.

 

Alles hangt aan mekaar, feiten gebeuren steeds in een context en die niet willen zien leidt tot vormen van kromdenken, van fundamentalisme waarin men dan een bepaalde idee navolgt om zijn doel te bereiken en daarbij het grote geheel uit het oog verliest.   Dan zit men volledig in de wereld van de gedachten en die zijn niet de werkelijkheid. Gedachten dienen steeds aan die werkelijkheid getoetst om hun werkelijkheidswaarde te verifiëren. In hoeverre beantwoorden ze nog aan die werkelijkheid? Politieke partijen vereenvoudigen vaak juist die werkelijkheid door uit te lichten wat electoraal gunstig ligt. Zo spuien ze eenvoudige boodschappen die het eigen kiespubliek doen aangroeien maar de werkelijkheid vervormen. Hen gaat het dan om zelf succes te oogsten en niet om een leefbare maatschappij mee te helpen verwerkelijken.

 

De uitvinding van de computer is een ander duidelijk voorbeeld dat onze kijk op onszelf en de wereld verandert. Zo kan men zich gaan afvragen of de hersenen van de mens niet gewoon een machine van vlees zijn? Die vraag alleen al stelt de autonomie van de mens in vraag. Of het brein een machine is bepaalt reeds de zienswijze op het brein, het is een vraag die juist inherent is aan de uitvinding van  de computer. De computer begrijpen, inzien hoe het systeem werkt wordt nu bijzonder belangrijk. Systemen in het Pentagon hebben geen echte auteurs meer, ze functioneren op zichzelf met de gegevens die programmeurs erin gestoken hebben. Deze talrijke programmeurs werken vaak niet meer aan dit systeem maar zijn reeds met andere opgaven bezig. Je kan de computer dan zien als een machine die voortdurend zelf gegevens blijft uitbraken. Supersystemen leiden een eigen leven en niemand lijkt nog de verantwoordelijkheid te willen dragen voor wat zij als resultaat geven. Het resultaat van de Irak-oorlog is op dit ogenblik ongetwijfeld verschillend dan de wargame zoals gespeeld door Bush, Rumsfeld en Wolfowitz… Het mogelijke verloop van de Irakoorlog werd al geschetst door Jef Lambrecht op de vrt voor ie begon, en was juister dan die van het supersysteem… Het ontbreken van verantwoordelijkheidsgevoel dankzij de techniek vind je nog :  een piloot die mijlenhoog  boven een stad een bom dropt ziet niet de verschroeide lichamen die het resultaat zijn van zijn druk op de knop, hij voelt zich niet schuldig.  Het is de machine, hij heeft zichzelf tot een machine gereduceerd. En wie zijn opgave niet maakt voelt zich niet verantwoordelijk maar beschimpt de machine: zijn computer….

 

De mens heeft in dit tijdvak van de computer een nieuwe opgave zich durven inpassen in een groter geheel maar ook verantwoordelijkheid willen dragen voor dat geheel. Dat is het omgekeerde van eigenbelang, juist het welzijn van de mensheid als groep is wezenlijk nu voor de overleving. Is de mens in staat tot zelfloosheid, juist om de mens en zijn planeet te redden? Die vraag wordt zonder twijfel deze 21ste eeuw beantwoordt, niet door het superbrein van de computer wel door het programma dat we in ons eigen brein zullen  draaien.

Hopelijk een dat verder ziet dan eigenbelang.

 

( Ideeën deels ontleend uit:    http://www.zeit.de/1972/03/Albtraum-Computer )      


                                

12:33 Gepost door doeterniettoe in Filosofie | Permalink | Commentaren (0) | Tags: de mens, het denken, maatschappij, informatika |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.