15-05-07

Consuminderen…. Het recht op luiheid.

lafargue ill: Paul Lafargue

 

Het net geeft je de mogelijkheid je avond in te richten zoals je wil, weg van de eenheidsworst, de voorgeprogrammeerde tv-avond vol series met voorgeprogrammeerde lachsalvo’s, weg van de versuffing… Daarom nog niet weg van de verveling, want daar heeft een mens recht op. Verveling kan  positief  zijn: lege tijd, vacante tijd, vakantie …  Het gekke is dat verveling in deze oververhitte maatschappij een negatieve connotatie heeft gekregen. Nochtans is het eerder omgekeerd. Vanuit de leegte ontstaat juist de mogelijkheid tot creatie….Je hebt recht op verveling. “Recht op verveling” is trouwens ook de titel van een meer dan lezenswaard pamflet en dan nog wel geschreven in 1880 door Paul Lafargue, de schoonzoon van Karl Marx. Hieronder een stuk van zijn voorwoord uit  1883, geschreven vanuit de gevangenis van Sainte-Pélagie…

“We want bread and roses too”, was die andere slogan van  arbeiders uit vorige eeuw. Het recht op genieten. In zijn “Recht op Luiheid” gaat Lafargue (toegegeven op een ietwat ‘romantische’ manier) te keer tegen de mishandeling van  de werkende klasse door de toenmalige bourgeoisie en geestelijkheid (godsdienst was toen de opium van en voor het volk). Verder in dit toch interessante pamflet  verwijst hij o.a. nog naar toenmalige Belgische wantoestanden in Charleroi en toont hij ook  hoe het zou kunnen…

 

Marx en Engels begonnen hun communistisch manifest met een zin die het nu nog altijd doet:

“Een spook waart door Europa.- het spook van het communisme.” Ook Lafargue’s  pamflet begint spectaculair:

 

Een zonderlinge waanzin heeft de arbeidersklasse bevangen van de landen waarin de kapitalistische beschaving overheerst. Deze verdwazing sleept in haar gevolg de individuele en sociale ellenden mee die sinds twee eeuwen het droeve mensdom martelen. Deze waanzin is de liefde voor de arbeid, de woedende hartstocht om te werken, voortgezet tot aan de uitputting van de levenskrachten van de enkeling en zijn nakomelingschap. In plaats van tegen deze geestelijke afwijking in te gaan hebben de priesters, de economen, de moralisten de arbeid allerheiligst verklaard. Als verblinde en beperkte mensen hebben zij wijzer willen zijn dan hun God; als zwakke en verachtelijke lieden hebben ze in ere willen herstellen hetgeen hun God had vervloekt. Ik, die niet belijd christen te zijn, noch in economisch noch in moralistisch opzicht, ik teken van hun oordeel hoger beroep aan bij hun eigen God, en eerder dan op de voorschriften van hun godsdienstige, economische, vrijdenkende moraal die zij prediken beroep ik mij op de afschrikwekkende gevolgen van de arbeid in de kapitalistische samenleving

 

 

 

“De revolutionaire socialisten moeten de strijd hervatten die de filosofen en pamflettisten van de bourgeoisie gestreden hebben, zij moeten ten aanval trekken tegen de moraal en de sociale theorieën van het kapitalisme, zij behoren in de hoofden van de klasse die tot de daad wordt opgeroepen de vooroordelen te slopen die door de heersende klasse daarin zijn gezaaid, zij moeten in het gezicht van de huichelaars van elke moraal verkondigen dat de aarde zal ophouden het tranendal te zijn van de arbeider, dat in de communistische maatschappij van de toekomst die we ‘vreedzaam indien mogelijk, en anders met geweld’ zullen vestigen aan de menselijke hartstochten de vrije teugel gelaten zal worden, want “alle zijn zij van nature goed, we hebben niets te vermijden dan hun verkeerde aanwending en hun buitensporigheden"[1] en die zullen slechts worden vermeden door hun onderlinge opheffing door de harmonische ontwikkeling van het menselijk organisme, want, aldus doctor Beddoe, “slechts wanneer een ras zijn maximum aan fysieke ontwikkeling bereikt stijgt het tot zijn hoogtepunt van geestkracht en zedelijk vermogen”. Dit was ook de mening van de grote natuurkundige Charles Darwin.”

 

Een lofdicht op het genieten dus, op het niet meedraaien in een maatschappij die gebaseerd is op steeds meer produceren. Een maatschappij die liever overproduceert dan minder produceert. Lafargue verheerlijkt, idealiseert een vroegere  toestand, de tijd voor de machines…. Ook wij anno 2007 moeten leren consuminderen…. Zullen wij dat kunnen?

Steeds meer presteren, produceren  maakt niet gelukkiger, bestaat het ultieme geluk wel? Ligt het echte genieten, het uitpuren niet juist in dat ‘steeds meer’ te laten vallen?. De kwaliteit van het genieten ligt niet in het steeds meer doen… Nu zitten we in een tijd waar je naast werken de tirannie hebt van de  kicks, liefst het grootst mogelijk aantal. Ook vakantie wordt dan presteren, een replica van het arbeidsleven, niet onderdoen voor je vrienden, je sociale omgeving…. Dit nieuwe moeten is een vorm van waanzin en juist het omgekeerde van genieten, van dolce far niente…. Vakantie duidt op leegheid en het lijkt alsof de westerling juist dat vreest. Hij wordt dan geconfronteerd met de eigen leegheid en die ziet hij liefst niet in….  Best in de realiteit leven of in illusies?

 

Hier dus het volledige pamflet ‘Recht op Luiheid’ een ode op de luiheid, uit 1880, door Paul Lafargue, schoonzoon van Karl Marx. Het pamflet was een weerlegging  op “Het recht op arbeid” (uit 1848):

http://www.marxists.org/nederlands/lafargue/1883/1883luih...

 

 

Deze vertaling uit het Frans is van de bekende Nederlandse anarchist/socialist A Constandse.

( Over Constandse: http://www.devrijegedachte.nl/constandse/ )

 

Over Lafargue:

Wikipedia: http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Lafargue (Eng)

http://fr.wikipedia.org/wiki/Paul_Lafargue (Fr)

Lafargue archief: http://www.marxists.org/nederlands/lafargue/index.htm (Ned!)

 

 

 

 

 

 

10:17 Gepost door doeterniettoe in Maatschappij | Permalink | Commentaren (1) | Tags: lafargue, luiheid |  Facebook |

Commentaren

dialectiek Als een toestand naar zijn tegengestelde evolueert, ... of is dat te simpel geredeneerd ?
Luiheid en verveling. Ik weet in elk geval dat, wanneer de kinderen zich verveelden, ze heel inventief werden in het bedenken van allerlei spelactiviteiten (bestaande spelletjes kregen compleet nieuwe regels en zo).

Gepost door: ibeke | 15-05-07

De commentaren zijn gesloten.