13-02-06

Portretten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De  Deense cartoon rond Mohammed is geen portret.

Heel wat heisa rond de afbeelding van Mohammed vorige week dus wat trouwens geen afbeelding in letterlijke zin, wel een cartoon, een karikatuur, een beeld van hoe een man de islam anno 2005 ziet, dus na de aanslagen in N.Y., Madrid en Londen. Vandaar de bom in zjn tulband. Die afbeelding heeft dus niks te maken met Mohammed anno 622.  Er vindt hier duidelijk een begripsverwarring plaats. Dat die afbeelding problemen veroorzaakte en meer dan 8 doden met zich meebracht daarvoor kan je de Denen niet verantwoordelijk stellen. Wat heeft men met de cartoon in Denemarken willen uitdrukken? (Doeterniettoe ziet erin een aanklacht tegen een Islam die de godsdienst gebruikt als wapen. Een middel tot recrutering van zelfmoordterroristen of noem het vrijheidsstrijders zo je wil. Woorden drukken steeds een afbeelding uit wat je ook wenst te zeggen, woorden zijn tenslotte zelf een afbeelding …)  En wat hebben diegenen die de cartoon later in de Islamitische wereld verspreidden ermee willen bereiken?  Anti-Westerse gevoelens aanwakkeren? De eigen innerlijke verdeeldheid binnen die landen ombuigen tot een samenbundeling van alle krachten tegen een ‘buitenlandse vijand’, want dat moet een vijand zijn  een groep die ons eigen geloof de Islam belachelijk maakt? Zo manipuleert men al eeuwen massa’s wat geleid heeft tot kruistochten, bloedige oorlogen e.d.m. In deze cartoon werd niet de Islam belachelijk gemaakt wel het misbruik van de Islam om wereldlijke politieke doelen te bereiken en dat via geweld.

 

 

 

Het geschiedeniskanaal deze week over Hollandse Meesters, meesters in de portretkunst.

 

Rembrandt

 

De Nederlandse kunst is meesterlijk geweest in het exact portretteren van de werkelijkheid. (Denk aan Vermeer) De man die een toestel uitvond om de dichtste werkelijkheid goed te bekijken was trouwens ook een Nederlander (A. Van Leeuwenhoeck, uitvinder van de microscoop) Niet verwonderlijk dan ook dat 2 meesters in het portretteren van zichzelf ook Nederlanders waren: Rembrandt (17de eeuw) en Van Gogh (eind 19de eeuw)

De interessantste  portretten zijn zelfportretten  en dan zeker de picturale (geschilderde, getekende enz) zelfportretten. Dan geef je (bewust of onbewust) ook een psychisch beeld van jezelf en toon je jezelf, lijkt me, rechtstreekser  dan in woorden. Je moet je toevlucht niet nemen tot verbale omschrijvingen die noodgedwongen steeds veralgemeningen zijn.  “Triest  zijn” is een schrijnend zeer diep gevoel maar zo uitgedrukt in woorden  is het ridicuul vergeleken met de diepe impact die bepaalde gebeurtenissen  op je leven kunnen  hebben.  Dan is de omschrijving ‘triest ‘ onzinnig, haast een ontkenning van het werkelijke gevoel dat je tot op de rand van je bestaan  kan brengen. Je kan niet verder. Je komt adem tekort. Druk je dat gevoel uit via het schilderen of tekenen hoef je het niet in ‘woorden’ om te zetten en het is  dan ook een goede manier om met dat gevoel ‘klaar te komen’.Je hebt dan woorden niet nodig, het wordt een meditatie in verf .

 

Toeval wil dat deze week het geschiedeniskanaal een aantal knappe documentaires uitzendt rond Hollandse Meesters waaronder twee die handelen over zelfportretten. On demand trouwens oproepbaar.

 

De zelfportretten van Rembrandt, een mooie documentaire met goede commentaar (Film van Bert Haanstra):

http://cgi.omroep.nl/cgi-bin/streams?/tv/vpro/GE/sb.20060...

 

zelfportretten online: http://www.beleven.org/verhalen/themapagina/rembrandt.html

 

 

 

Je kan goed meevolgen aan de hand van Rembrandt’s zelfportretten hoe het leven hem letterlijk ‘getekend’ heeft.

 

Tevens toont  een groot deel van het oeuvre van Rembrandt hoe hij zijn persoonlijk leven verweeft met de thema’s die hij schildert. Zo portretteert hij zijn omgeving (vader, moeder, Saskia, Titus, Hendrikje) vaak in bijbelse figuren.

 

Deze man  leefde in een dynamische tijd met grote veranderingen. De nachtwacht wordt geen statisch portret (dat in tegenstelling van wat de conventie wou) maar toont een zekere onrust in de groep.  Dat portretteert hij.

Als opdracht moest hij ook de nieuwste wetenschap uit die tijd portretteren. Twee  schilderijen  waar men aan anatomie doet. De anatomische les bij Dr. Tulp en het latere ‘De  anatomische les’ waar je heel sterk de ‘geopende mens’ ziet.  Ik kan niet nalaten je te wijzen op de prachtsite rond anatomische tekeningen en de geschiedenis daarvan (zie :  http://www.nlm.nih.gov/exhibition/dreamanatomy/index.html

 ) Zeer de moeite (met dank aan tijdrover  !)  Lang bleef anatomie een taboe: een lichaam openen om te leren, om het mechanisme te bekijken, hoorde niet ! De realiteit voorbij de oppervlakte bekijken was altijd  het domein der priesters geweest. In je kijken was een nieuwe wereld openmaken.  Die nieuwe tendens  heeft nooit meer opgehouden.

 

Van Gogh

 

De zelfportretten van Van Gogh tonen ook heel sterk zijn psychische evolutie.  De eerlijkheid waarmee hij zichzelf schilderde. Zijn  psychisch realisme. Je ziet hoe  die man zich moet voelen. Mooie film daarrond ook deze week on demand op het  geschiedeniskanaal:

http://cgi.omroep.nl/cgi-bin/streams?/tv/vpro/GE/sb.20060...

 

Van Gogh zelfportretten: http://www.vggallery.com/international/dutch/paintings/se...

 

De Van Gogh gallerij bevat naast zijn doeken en tekeningen ook alle brieven van hem (online!) iets dat jij lezer  in de originele taal kan doen (vele zijn in het Nederlands) al kan dat niet hier. Je leest hier de meeste brieven in een vertaalde versie: het Engels!! Dat is verregaand en  erg spijtig, eindelijk juist iets waar we juist promotie hadden mee kunnen maken voor het Nederlands in het buitenland. Graag de originele brieven!

 

De gallerij: http://www.vggallery.com/international/dutch/index.html

De brieven: http://www.vggallery.com/international/dutch/letters/main...

 

 

Geschiedeniskanaal:   http://geschiedenis.vpro.nl/gids/2006week07/

 

Wikipedia over zelfportret: http://nl.wikipedia.org/wiki/Zelfportret

 

 

19:48 Gepost door doeterniettoe | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.